W związku ze zmianami przepisów dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi przypominamy właścicielom i zarządcom budynków o nowych obowiązkach związanych z bezpieczeństwem wody w wewnętrznych instalacjach wodociągowych.

Podstawę prawną stanowią:

• ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków,
• ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw;
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

1. Czym jest obiekt priorytetowy?

Zgodnie z art. 4j ust. 1 ustawy obiektem priorytetowym jest obiekt niemieszkalny, w którym dziennie więcej niż 50 osób jest narażonych na ryzyko związane z wodą, w szczególności budynek użyteczności publicznej lub budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi.

Właściciele i zarządcy takich obiektów są zobowiązani do podejmowania działań służących zapewnieniu bezpieczeństwa wody w wewnętrznych instalacjach wodociągowych.

2. Jakich obiektów dotyczą obowiązki?

1. Obiekty, w których może powstawać aerozol wodny – badania w kierunku Legionella

Obowiązek badań ciepłej wody użytkowej w kierunku bakterii z rodzaju Legionella dotyczy obiektów priorytetowych wskazanych w art. 4j ust. 2 pkt 1 ustawy, w tym budynków użyteczności publicznej, w których podczas użytkowania instalacji wodociągowej lub powiązanych urządzeń wytwarzany jest aerozol wodny.

Do takich obiektów mogą należeć m.in.:

• szkoły i przedszkola wyposażone w natryski, szatnie z prysznicami lub zaplecze sportowe;
• hale sportowe, pływalnie, siłownie, kluby fitness i inne obiekty sportowo-rekreacyjne;
• domy pomocy społecznej i inne placówki opieki;
• obiekty hotelarskie, ośrodki wypoczynkowe i pola biwakowe – w zakresie wynikającym z przepisów;
• sauny, łaźnie i obiekty wyposażone w natryski;
• budynki administracji i obiekty kultury, jeżeli spełniają kryteria ustawowe.

Aerozol wodny może powstawać przede wszystkim podczas korzystania z pryszniców i natrysków, wanien z hydromasażem, urządzeń zraszających, fontann wewnętrznych oraz innych urządzeń wykorzystujących wodę.

Bakterie Legionella mogą przedostawać się do organizmu podczas wdychania skażonego aerozolu, stwarzając zagrożenie dla zdrowia użytkowników budynku.

Obowiązek badania: co do zasady ciepłą wodę użytkową należy badać w kierunku Legionella co najmniej raz w roku. Jeżeli uzyskano dwa kolejne wyniki poniżej 1000 jtk/l, częstotliwość badań może zostać zmniejszona do jednego badania na 3 lata, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia.

1. Obiekty objęte badaniami stężenia ołowiu

Badania stężenia ołowiu dotyczą obiektów priorytetowych wymienionych w art. 4j ust. 2 pkt 2 ustawy, w szczególności:

• obiektów, w których podmioty wykonują stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne przeznaczone dla kobiet ciężarnych lub dzieci w wieku do 6 lat;
• domów dla matek z małoletnimi dziećmi lub kobiet w ciąży;
• placówek opiekuńczo-wychowawczych i placówek oświatowych, w których przebywają dzieci w wieku do 6 lat, w tym przedszkoli i oddziałów przedszkolnych.

Ołów może przedostawać się do wody z przewodów, armatury i innych elementów instalacji zawierających ten metal. Jest szczególnie niebezpieczny dla rozwoju dzieci oraz zdrowia kobiet w ciąży.

Wartość parametryczna ołowiu wynosi 10 µg/l, przy czym do 12 stycznia 2036 r. należy dążyć do osiągnięcia wartości 5 µg/l.

Badania należy wykonywać z częstotliwością uzgodnioną z właściwym Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym. Można od nich odstąpić, jeżeli ogólna analiza ryzyka wykaże, że ołów nie stanowi potencjalnego zagrożenia dla jakości wody w punktach czerpalnych.

Próbki do badania ołowiu pobiera się z kranu bez uprzedniego spuszczania wody.

3. Jakie obowiązki mają właściciele i zarządcy obiektów priorytetowych?

Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego powinien w szczególności:

1. Sporządzić pisemną ocenę ryzyka dotyczącą wewnętrznego systemu wodociągowego. Ocenę musi przygotować osoba spełniająca wymagania określone w ustawie.
2. Dokonywać przeglądu oceny ryzyka nie rzadziej niż co 6 lat, a w razie potrzeby aktualizować ją odpowiednio do stwierdzonych zagrożeń.
3. Przekazać ocenę ryzyka właściwemu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu po raz pierwszy do 30 czerwca 2028 r., a następnie co 6 lat, w terminie do 30 czerwca.
4. Przechowywać ocenę ryzyka i jej aktualizacje przez co najmniej 12 lat.
5. Wykonywać badania jakości wody:
   • w kierunku Legionella – w obiektach objętych obowiązkiem, z częstotliwością określoną w przepisach;
   • w kierunku stężenia ołowiu – w obiektach objętych obowiązkiem, z częstotliwością uzgodnioną z właściwym inspektorem sanitarnym.
6. Przekazywać sprawozdania z badań Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w terminie 7 dni roboczych od ich otrzymania. W przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnych należy również przekazać informacje o podejmowanych działaniach.
7. Podejmować działania naprawcze, jeżeli wyniki badań wskazują na zagrożenie dla zdrowia. Przy wysokim poziomie zanieczyszczenia Legionella (co najmniej 10 000 jtk/l) należy wyłączyć z użytkowania natryski i inne urządzenia wytwarzające aerozol wodny oraz przeprowadzić wymagane czyszczenie i dezynfekcję instalacji.
8. Dążyć do wymiany elementów instalacji zawierających ołów, jeżeli jest to wykonalne pod względem technicznym i ekonomicznym, oraz przekazywać właściwemu inspektorowi sanitarnemu informacje o tych działaniach co 6 lat, w terminie do 30 czerwca.

4. Co należy zrobić w pierwszej kolejności?

Właściciele i zarządcy obiektów powinni:

• ustalić, czy zarządzany budynek spełnia kryteria obiektu priorytetowego, w szczególności czy korzysta z niego dziennie więcej niż 50 osób;
• sprawdzić, czy w budynku znajdują się urządzenia wytwarzające aerozol wodny, takie jak natryski, prysznice lub urządzenia z hydromasażem;
• ustalić, czy obiekt należy do kategorii objętych badaniami stężenia ołowiu;
• ocenić stan wewnętrznej instalacji wodociągowej, w tym możliwość występowania przewodów lub elementów armatury zawierających ołów;
• zaplanować wykonanie oceny ryzyka, badań wody oraz ewentualnych działań naprawczych;
• zapewnić przekazywanie wymaganych dokumentów i sprawozdań do właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

5. Sankcje za niewykonanie obowiązków

Za niedokonanie lub nieaktualizowanie oceny ryzyka, jej nieprzechowywanie, niewykonywanie wymaganych badań wody lub nieprzekazywanie sprawozdań z badań Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny może nałożyć, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości od 100 zł do 10 000 zł.

6. Ważne informacje

Właściciele i zarządcy obiektów priorytetowych powinni zweryfikować swoje obowiązki i odpowiednio wcześniej przygotować się do ich realizacji. Szczególne znaczenie ma zapewnienie bezpieczeństwa wody w budynkach, z których korzystają dzieci, kobiety w ciąży oraz inne osoby szczególnie narażone na skutki zanieczyszczenia wody.

Szczegółowe informacje można uzyskać w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Tarnowie.