Scalanie gruntów to podstawowe narzędzie umożliwiające kompleksowe zmiany w przestrzeni rolniczej danego sołectwa. Oprócz poprawy warunków gospodarowania może dać znaczący impuls rozwojowy i poprawić jakość życia mieszkańców. 

– Mamy już wstępne założenia do projektu scalenia w Mikołajowicach. Naszym celem jest: zapewnienie dostępu do dróg publicznych dla wszystkich mieszkańców, uregulowanie stanu prawnego dróg dojazdowych, możliwość wytyczenia nowych dróg na gruntach o ustalonym stanie prawnym, oraz możliwość inwestycji przeciwpowodziowych i wpływających na retencję wodną w tym pogłębienie i modernizację kanałów melioracyjnych. Taką koncepcję przedstawimy na spotkaniu z mieszkańcami Mikołajowic w najbliższą niedzielę, na które serdecznie zapraszam.  – powiedziała Małgorzata Moskal, wójt gminy Wierzchosławice. 

W spotkaniu w urzędzie gminy uczestniczył Krzysztof Wiśniewski, sołtys Mikołajowic oraz Jarosław Taszakowski z Krakowskiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Krakowie. 

1. Inicjatywa i wniosek

• Kto wnioskuje? Z wnioskiem o scalenie występują sami właściciele ziemscy.

• Warunek: Wniosek musi złożyć większość właścicieli gospodarstw z danego obszaru (lub właściciele posiadający ponad połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia).

• Wniosek składa się do właściwego starosty.

2. Wszczęcie postępowania

• Starosta sprawdza wniosek i wydaje decyzję o wszczęciu postępowania scaleniowego.

• Informacja o rozpoczęciu prac jest publicznie ogłaszana (np. na tablicy ogłoszeń urzędu, w BIP oraz podczas zebrania wiejskiego).

3. Wybór Rady Uczestników Scalenia

• Właściciele gruntów wybierają ze swojego grona Radę Uczestników Scalenia.

• Rada stanowi organ doradczy – reprezentuje interesy mieszkańców i pomaga projektantowi scalenia poznać lokalne potrzeby oraz uwarunkowania.

4. Szacowanie wartości gruntów (Wycena)

• Rzeczoznawcy i geodeci dokonują szacunku porównawczego gruntów.

• Ustala się wartość ziemi w poszczególnych miejscach, aby po scaleniu każdy właściciel otrzymał działki o takiej samej wartości łącznej, jaką posiadał przed scaleniem (a niekoniecznie o identycznej powierzchni, bo lepsza ziemia jest warta więcej).

• Wyniki wyceny są wykładane do wglądu i zatwierdzane przez uczestników scalenia.

5. Opracowanie i wyłożenie projektu scalenia

• Geodeta-projektant tworzy projekt nowego podziału gruntów (projektuje nowe granice, dojazdy oraz wytycza pasy pod drogi rolnicze czy rowy odwadniające).

• Projekt jest udostępniany wszystkim zainteresowanym do wglądu na okres co najmniej 14 dni. Każdy właściciel może zobaczyć, gdzie proponuje mu się nowe działki.

6. Zastrzeżenia i ich rozpatrzenie

• Właściciele, którzy nie zgadzają się z nowym podziałem lub wyceną, mają prawo złożyć zastrzeżenia do starosty.

• Starosta rozpatruje zastrzeżenia (często przy udziale Rady Uczestników i geodety) i w razie potrzeby wprowadza poprawki do projektu.

7. Decyzja o zatwierdzeniu scalenia

• Po rozpatrzeniu uwag starosta wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów.

• Od decyzji przysługuje odwołanie do wojewody, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

8. Wprowadzenie na grunt i wpisy w księgach wieczystych

• Tyczenie w terenie: Geodeci wytyczają w terenie nowe granice działek i wskazują je właścicielom.

• Przejęcie gruntów: Właściciele oficjalnie wchodzą w posiadanie nowych działek.

• Formalności: Nowy stan prawny zostaje ujawniony w ewidencji gruntów i budynków (katastrze) oraz w księgach wieczystych.

9. Zagospodarowanie poscaleniowe

• W ramach scalenia realizowane są często prace budowlane i porządkowe (finansowane ze środków publicznych/UE), takie jak:

  • Budowa i modernizacja dróg dojazdowych do pól.

  • Prostowanie i czyszczenie rowów melioracyjnych.

  • Rekultywacja i uporządkowanie terenu.